Araştırma Bulguları: Göçmen Sahipliğindeki Şirketler, Verimlilik Farklılıklarına Rağmen Çalışan Başına Daha Fazla Vergi Ödüyor

Göçmen girişimciliği artık Kanada ekonomisinin merkezinde yer alıyor. Nüfusun %23,0‘unu oluşturan göçmenlerin 2041 yılına kadar bu oranın yaklaşık %32‘ye ulaşması bekleniyor ve göçmenler, Kanada doğumlu kişilere göre daha yüksek oranlarda işletme sahibi olma eğilimindeler. Kanada İşveren-Çalışan Dinamikleri Veritabanı kullanılarak 2001’den 2020’ye kadar yapılan yeni bir analiz, göçmen sahipliğindeki firmaların verimlilik ve vergi katkıları açısından nasıl bir performans sergilediğine ve bunun göçmenlik ve iş stratejisi için ne anlama geldiğine ışık tutuyor.

Veriler göçmen sahipliğindeki firmaların verimliliği hakkında ne söylüyor?

Çalışmalar, iki tür göçmen sahipliğindeki firma arasında ayrım yapıyor:

• Çoğunluk hissesi göçmenlere ait olan firmalar
• Azınlık hissesi göçmenlere ait olan firmalar (göçmen olmayan sahiplerle ortak)

Firma büyüklüğü, sermaye, sektör ve eyalet gibi firma özelliklerine göre ayarlamalar yapıldıktan sonra, çoğunluk hissesi göçmenlere ait olan firmaların iş gücü verimliliği, Kanada doğumlu bireylerin sahip olduğu benzer firmalara göre ortalama %9,4 daha düşüktü. Buna karşılık, azınlık hissesi göçmenlere ait olan firmalar, tamamen Kanada doğumlu sahiplerin sahip olduğu firmalardan %2,4 daha verimliydi.

Firma büyüklüğü oldukça önemli:

• 5’ten az çalışanı olan çok küçük firmalar arasında, çoğunluk hissesi göçmenlere ait olan firmalar, Kanada doğumlu sahiplerin firmalarına kıyasla %8,8‘lik bir verimlilik farkı gösterdi.
• 100 veya daha fazla çalışanı olan büyük firmalar arasında bu fark %20,9‘a yükseldi.
• Azınlık hissesi göçmenlere ait olan firmalarda ise, 100’den az çalışanı olan işletmelerde verimlilik Kanada doğumlu sahiplerin firmalarından biraz daha yüksekti, ancak 100 veya daha fazla çalışanı olan firmalarda %10,3 daha az verimliydiler.

Bu model, firmalar büyüdükçe finansman ve pazar erişimi gibi göçmen sahiplerin karşılaştığı yapısal kısıtlamaların daha belirgin hale gelebileceğini göstermektedir.

Göçmen sahibin özellikleri de önemli:

• İş insanı sınıfı (business class) kategorisinden kabul edilmiş göçmenlerin (asıl başvuru sahipleri) sahip olduğu firmalar, ekonomik sınıf göçmen asıl başvuru sahiplerinin sahip olduğu firmalardan %3,4 daha verimliydi. Kanada’nın İş İnsanı Sınıfı (Business Class) göçmenlik programları, yatırım yapma, bir işletme kurma veya yönetme potansiyeline ve deneyimine sahip girişimcileri, yatırımcıları ve serbest meslek sahiplerini hedefler. Bu programlar, Kanada ekonomisine önemli katkıda bulunacak yenilikçi iş fikirlerine sahip kişileri çekmeyi amaçlar. Bu durum, önceki iş deneyiminin anlamlı bir getirisinin olduğunu göstermektedir. Ekonomik Sınıf (Economic Class), Kanada’nın en büyük göçmenlik kategorisidir ve ülkenin iş gücü piyasası ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasarlanmıştır. Bu kategori, Express Entry gibi puanlama sistemleri aracılığıyla yaş, eğitim, iş deneyimi ve dil becerileri gibi faktörlere dayanarak seçilen nitelikli işçileri hedefler.
• Eğitimin güçlü bir etkisi var. Lise veya daha düşük eğitim seviyesine sahip olanlarla karşılaştırıldığında:
  • Doktora derecesine sahip olan sahipler, %16,4 daha verimli firmalarla ilişkilendirildi.
  • Yüksek lisans derecesine sahip olanlar verimlilikte ikinci sırada yer alırken, onları lisans derecesine sahip olanlar izledi.

Dil becerileri de performansla ilişkilidir. Göçmen sahiplerinin sadece İngilizce veya hem İngilizce hem de Fransızca konuştuğu firmalar, sadece Fransızca veya her iki resmi dili de konuşamayan sahipler tarafından yönetilen firmalardan daha verimliydi. Sadece Fransızca konuşan sahiplere sahip firmalar en düşük verimliliğe sahipti, bu da daha dar pazar erişimini ve dil ile ilgili engelleri yansıtabilir.

Sahiplerin geldikleri bölge de ek farklılıklar göstermektedir. Gelişmiş, olgun ekonomilerden gelen göçmen sahipler tarafından yönetilen firmalar ortalama olarak en verimli olma eğilimindeyken, belirli Asya bölgelerinden gelen sahipler tarafından yönetilen firmalar, küçük ve orta ölçekli firmalar arasında ortalama olarak en az verimli olanlardı. Ancak, 100 veya daha fazla çalışanı olan büyük firmalar arasında bu bölgesel verimlilik farklarının çoğu ortadan kalkmaktadır. Büyük firmalarda, eğitim ana ayırt edici özellik olmaya devam ediyor: lisans veya yüksek lisans derecesine sahip göçmen sahipleri olanlar en verimliyken, doktora düzeyindeki göçmenlerin sahip olduğu firmalar artık zirvede değil.

Danışmanlık açısından bakıldığında, bu net bir tablo çiziyor: 100’den az çalışanı olan küçük ve orta ölçekli firmalar için, sahibin eğitimi, iş insanı sınıfı geçmişi ve İngilizce ve/veya Fransızca’daki güçlü yeterliliği firma performansını önemli ölçüde artırabilir. Firmalar büyüdükçe, kurumsal sistemler ve profesyonel yönetim, bireysel sahip özelliklerinin etkisini azaltır, ancak eğitim hala önemlidir.

Gelecekteki göçmen girişimciler için, göçmenlik programlarının ve kredi verenlerin ne aradığını düşünmek faydalı olacaktır:

• Güçlü örgün eğitim (ideal olarak lisans seviyesi veya üstü)
• Belgelenmiş önceki iş veya üst düzey yönetim deneyimi
• En az bir resmi dilde ve ideal olarak her ikisinde de kanıtlanmış yeterlilik
• Sadece düşük marjlı endüstrilerde değil, verimliliğin ölçeklenebileceği sektörlerde gerçekçi bir iş planı

Bu unsurlar genellikle iş ve ekonomik göçmenlik yollarındaki gereklilikler veya seçim kriterleriyle uyumludur.

Göçmen sahipliğindeki firmalar ve vergi katkıları

Mali açıdan, göçmen sahipliğindeki firmalar olumlu bir şekilde öne çıkıyor. Firma özellikleri kontrol edildikten sonra, çoğunluk hissesi göçmenlere ait olan firmalar, çalışan başına net vergilerde, Kanada doğumlu bireylerin sahip olduğu benzer firmalara göre ortalama %16 daha fazla ödeme yaptı. Azınlık hissesi göçmenlere ait olan firmalar ise çalışan başına %23 daha yüksek net vergi ödeyerek daha da fazlasını ödedi.

Net vergilerdeki bu fark iki taraftan kaynaklanmaktadır:

• Çoğunluk hissesi göçmenlere ait olan firmalar, iadelerden önce toplam vergilerde %10 daha fazla ödeme yaptı ve çalışan başına iade veya vergi kredilerinde %37 daha az aldı.
• Azınlık hissesi göçmenlere ait olan firmalar, toplam vergilerde %16 daha fazla ödeme yaptı ve çalışan başına iadelerde %11 daha az aldı.

Göçmen sahipliğindeki firmalar içinde:

• Azınlık hissesi göçmenlere ait olan firmalar, firma ve sahip özellikleri hesaba katıldıktan sonra bile, çoğunluk hissesi göçmenlere ait olan firmalardan çalışan başına net vergilerde %16 daha fazla ödeme yaptı.

Daha yüksek net vergi katkıları şunlarla ilişkilidir:

• Önceki iş deneyimi (iş insanı sınıfı aracılığıyla kabulde yansıtıldığı gibi)
• Daha yüksek eğitim seviyeleri
• Her iki resmi dilde yeterlilik

Birlikte ele alındığında, bu sonuçlar göçmen sahipliğindeki işletmelerin, özellikle Kanada doğumlu ortaklarla ortak mülkiyeti içerenlerin, büyüklüklerine göre orantısız derecede güçlü bir mali katkı yaptığını göstermektedir. Pratikte, karma mülkiyet yapıları göçmen girişimcilere ağlara, yerel bilgiye ve danışmanlık desteğine daha iyi erişim sağlayabilir, bu da hem küçük firmalarda daha yüksek verimliliğe hem de genel olarak daha yüksek vergilendirilebilir gelire dönüşebilir.

Politika ve planlama açısından, bu bulguları aşağıdakileri destekler şekilde yorumlamak makuldür:

• Eğitim, deneyim ve dil becerilerini ödüllendiren dikkatle tasarlanmış iş ve startup göçmenlik programları
• Göçmen ve Kanada doğumlu sahipler arasındaki ortaklıkları teşvik eden programlar
• Çoğunluk hissesi göçmenlere ait olan firmaların küçük firma aşamasının ötesinde sürdürülebilir bir şekilde büyümesine yardımcı olan danışmanlık ve finansman araçları

Mevcut ve gelecekteki göçmenler için bu araştırma, girişimcilikte gerçek bir fırsat olduğunu, ancak başarının göçmenlik memurlarının yakından değerlendirdiği faktörlerden etkilendiğini de doğrulamaktadır: eğitim, deneyim ve dil.

Ancak bu yollarda ilerlemek zor olabilir. Başvuru sahipleri, ekonomik ve iş sınıfları arasında seçim yapmalı, gerçek iş deneyimini nasıl göstereceklerini anlamalı ve iş planlarının Kanada bağlamında uygulanabilir olduğunu göstermelidirler; tüm bunları eyaletler ve federal programlar için farklı kurallarla uğraşırken yapmalıdırlar. Bu engeller, hem kimin seçildiğini hem de işletmenin ülkeye yerleştikten sonra ne kadar iyi performans gösterdiğini etkileyebilir. Düzenlenmiş bir göçmenlik danışmanıyla çalışmak, iş planlarının, beşeri sermaye güçlerinin ve kurumsal yapıların açık ve stratejik bir şekilde sunulmasını sağlayarak göçmenlik başvurularını hazırlama, danışmanlık yapma ve temsil etme yoluyla hem onay şansını hem de Kanada’da uzun vadeli iş başarısını destekleyebilir.